Skip to content

activity

Hiện nay, xạ trị là một phương pháp điều trị khá phổ biến được áp dụng đối với bệnh nhân ung thư. Bằng việc chiếu các tia xạ năng lượng cao vào khối u, giúp tiêu diệt khối u và ức chế sự tăng sinh của chúng. Tuy nhiên, không ít bệnh nhân trước khi điều trị đều có chung một số thắc mắc là xạ trị có đau không? Các phương pháp thực hiện? Những tác dụng phụ mà người bệnh phải đối mặt khi điều trị bằng phương pháp này là gì? Và cần lưu ý những gì sau khi điều trị? Hãy cùng KAIO FUCOIDAN tìm hiểu trong bài viết sau đây.

                               

 

Xạ trị và những điều bệnh nhân cần lưu ý

1. Xạ trị được thực hiện như thế nào?

Đối với phương pháp này, bác sĩ sẽ sử dụng liều lượng phóng xạ được tính toán cẩn thận và tỉ mỉ. Chùm tia phóng xạ sẽ tiêu diệt, phá hủy tế bào trong khối u, đồng thời ngăn ngừa tế bào này phân chia và phát triển. Từ máy chuyên dụng (phổ biến là máy gia tốc tuyến tính) có thể định hướng chính xác các chùm tia xạ đi bất kỳ vị trí nào của cơ thể.

Xạ trị được chỉ định trong điều trị nhiều loại ung thư, ở hầu hết các bộ phận trong cơ thể. Phương pháp này cũng có thể được chỉ định trước khi phẫu thuật, hóa trị nhưng cũng có thể được chỉ định sau phẫu thuật để ngăn chặn sự sản sinh và phát triển của tế bào trong khối u còn sót lại.

2. Các loại phương pháp điều trị xạ trị

Hiện nay có hai loại chính, gồm xạ trị ngoài và xạ trị trong phụ thuộc vào tình trạng bệnh, kích thước và vị trí của khối u cùng nhiều yếu tố để bác sĩ chỉ định thực hiện loại điều trị nào tốt nhất cho bệnh nhân.

2.1. Xạ trị ngoài (External Beam Radiation Therapy)

Xạ trị bên ngoài là phương pháp phát ra chùm tia phóng xạ từ bên ngoài cơ thể đi đến khối bướu nằm trong cơ thể của người bệnh. Thông thường bệnh nhân sẽ nằm cố định trên bàn xạ, có thể dùng các dụng cụ cố định để đảm bảo sự chắc chắn của bệnh nhân khi máy đang phát tia và máy xạ sẽ di chuyển xung quanh vị trí người bệnh.

Xạ trị bên ngoài là một phương pháp điều trị tại chỗ, chỉ xạ trị khu trú vào khối bướu nguyên phát, hạch di căn và vùng lân cận có nguy cơ cao bị bướu lan tới. Ví dụ, nếu bệnh nhân có khối u trong phổi thì sẽ chỉ xạ trị ở vùng ngực chứ không phải toàn bộ cơ thể.

2.2. Xạ trị trong (Internal Radiation Therapy)

Phương pháp xạ trị bên trong sử dụng các nguồn phóng xạ dưới dạng hạt hoặc viên nang có chứa chất phóng xạ, được đặt trong khối u hoặc gần khối u. Giống như xạ trị bên ngoài, đây là cách điều trị tại chỗ và chỉ điều trị một phần cụ thể trên cơ thể.

Một kỹ thuật xạ trị bên trong cũng thường được sử dụng đó là liệu pháp dùng dược chất phóng xạ. Liệu pháp này sử dụng thuốc (đồng vị phóng xạ) dưới dạng chất lỏng đưa vào cơ thể, được gọi là xạ trị toàn thân. Toàn thân có nghĩa là chất phóng xạ dùng để điều trị sẽ di chuyển trong máu đến tất cả các mô trên cơ thể, tìm kiếm và tiêu diệt các tế bào trong khối u. Do đó, thuốc sẽ được đưa vào cơ thể bằng cách uống hoặc truyền tĩnh mạch. Với bức xạ toàn thân, chất lỏng cơ thể người bệnh như: nước tiểu, mồ hôi và nước bọt cũng sẽ thải ra chất phóng xấu khi điều trị.

3. Những tác dụng phụ của xạ trị có thể gặp

Cũng như các phương pháp điều trị khác, xạ trị cũng khiến bệnh nhân gặp phải một số tác dụng không mong muốn như sau:

3.1. Mệt mỏi

Cảm giác mệt mỏi có thể là về mặt thể chất, tinh thần hay cảm xúc. Triệu chứng này xuất hiện khi bệnh nhân bắt đầu bước vào quá trình điều trị. Đó là vì xạ trị đã phá hủy một số tế bào khỏe mạnh cùng với các tế bào trong khối u. Mức độ mệt mỏi tăng lên khi tiếp tục điều trị, căng thẳng vì bệnh tật và việc di chuyển hằng ngày để điều trị có thể làm cho tình trạng kiệt sức trở nên tồi tệ hơn. Vì vậy, gia đình và bạn bè nên bên cạnh bệnh nhân thường xuyên để động viên, khích lệ tinh thần để họ duy trì năng lượng tích cực mỗi ngày, giảm bớt cảm giác mệt mỏi trong quá trình điều trị.

3.2. Vấn đề về da

Khi bệnh nhân bắt đầu điều trị từ 3-4 tuần thường sẽ xuất hiện các triệu chứng như ngứa, phát ban, khô, phồng rộp, sẫm màu da,... Phản ứng này là tất yếu bởi tia xạ làm ảnh hưởng tới các tế bào da. Người bệnh trong giai đoạn này tốt nhất không nên dùng chất khử mùi, nước hoa, thuốc bôi ngoài da có chứa thành phần cồn, bột phấn,... để tránh gây kích ứng da. Thêm vào đó, nên ưu tiên mặc những trang phục thoáng mát, rộng rãi, chất liệu mềm mại, tránh cọ xát lên da.

Xạ trị sẽ gây ảnh hưởng nhất định lên làn da của bệnh nhân

3.3. Ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa

Nếu xạ trị ở vùng ngực và bụng thì sẽ gây phù nề và viêm thực quản, dạ dày hoặc ruột, gây ra các biểu hiện như: đau, buồn nôn, tiêu chảy,... Trong trường hợp này, người bệnh được chỉ định dùng thuốc kháng acid để hạn chế tình trạng buồn nôn. Tuy nhiên, nếu triệu chứng vẫn không thuyên giảm, người bệnh cần phải truyền dịch tĩnh mạch để tránh mất nước.

3.4. Tác dụng phụ ở phổi

Phổi sẽ bị ảnh hưởng nếu bệnh nhân xạ trị ở vùng ngực. Thay đổi dễ nhận thấy nhất là bị giảm surfactant - loại chất giúp mở đường dẫn khí thông thoáng, khiến cho phổi mất khả năng nở ra hết mức dẫn tới ho hoặc thở ngắn. Tùy vào vị trí chiếu tia xạ mà bệnh nhân có thể xuất hiện dấu hiệu khó nuốt. Nếu một vùng phổi lớn tiếp xúc với tia xạ thì người bệnh còn có nguy cơ bị xơ hóa phổi.


4. Chăm sóc bệnh nhân sau xạ trị

4.1. Chế độ dinh dưỡng cân bằng

Vấn đề dinh dưỡng cần được chú trọng trong thời gian hồi phục. Bệnh nhân thường bị đắng miệng, thay đổi khẩu vị, đau rát khi nuốt dẫn tới chán ăn, lâu dần sẽ bị sụt cân, suy dinh dưỡng. Để giảm các triệu chứng khó chịu này, bệnh nhân nên súc miệng trước khi ăn, ăn thành nhiều bữa nhỏ, nhiều chất đạm, uống nhiều nước, hoa quả, tạo không khí vui vẻ và thoải mái trong bữa ăn.

Chế độ dinh dưỡng cân bằng cực kì quan trọng trong quá trình điều trị

4.2. Chăm sóc da

Sau xạ trị, bệnh nhân cần được chăm sóc tốt da vùng xạ; tránh chườm nóng, chườm lạnh lên vùng da đã chiếu tia; khi tắm tránh kỳ cọ, rửa xà phòng, thoa kem, sữa tắm, đánh phấn; hạn chế lau chùi, xóa các đường mực vẽ và đánh dấu vùng chiếu xạ; mặc quần áo rộng rãi, thoải mái, tránh ánh nắng mặt trời và tia cực tím có hại cho da.

4.3. Tăng cường thể trạng, nâng cao hệ miễn dịch

Người bệnh sau xạ trị thể trạng còn yếu, hầu hết bệnh nhân ngại vận động bởi các bài tập khiến họ mệt mỏi và mất sức hơn. Thế nhưng, các chuyên gia khuyên rằng, luyện tập phù hợp theo thể trạng sẽ làm giúp cơ thể khỏe mạnh và làm tăng khả năng phục hồi.

Bên cạnh đó, sau quá trình điều trị, bệnh nhân nên bổ sung các thực phẩm chức năng Fucoidan kết hợp cùng nấm Linh Chi, giúp phục hồi thể trạng, nâng cao hệ miễn dịch, hỗ trợ giảm một số tác dụng phụ sau khi điều trị như: buồn nôn, mệt mỏi, các bệnh về da, phổi.

Kết luận

“Sinh lão bệnh tử” là một quy luật dĩ nhiên của đời người. Nếu không may bị đau ốm, bệnh tật, nhất là mắc những căn bệnh hiểm nghèo,... Người bệnh nên lạc quan, bình tĩnh điều trị bệnh theo phác đồ điều trị của bác sĩ. Ngoài ra, gia đình cần lưu ý chế độ chăm sóc đặc thù cho bệnh nhân, luôn động viên tinh thần, tiếp nghị lực để họ vươn lên chống chọi với bệnh tật

Tư Vấn Miễn Phí Từ Chuyên Gia

    Play Video